Cookies?
Wij gebruiken cookies op onze website om de winkelwagen bij te houden in de webwinkel. Bovendien houden wij bezoekstatistieken van onze site bij. Hierbij is de privacy van onze bezoekers gewaarborgd. Cookies worden opgeslagen op uw eigen computer. Wel kun u ze op elk gewenst moment verwijderen. Die functie is in de browser, die u gebruikt om op Internet te surfen, aanwezig.

Home / Tuin / Groentesoorten

Malabar spinazie

Basella alba / rubra

Hoe het zo kwam

Malabar Spinazie - in tipi.pngIn de zomer van 2009 proefden wij rauw blad bij Maria van Maanen in haar Om De Tuin. Het was zo fris, stevig, sappig, knisperig, het vocht spatte in de mond uiteen. Een prachtige smaakherinnering - of beter: mondbeleving. Dus dat willen wij ook in onze tuin!

Malabar spinazie is geen echte spinazie (Spinacia oleracea). Het is een klimmer, die qua gedrag wel wat van haagwinde weg heeft, en goed gedijt in warme, vochtige zomers. In temperaturen waar de normale spinazie subiet schiet. Er zijn twee soorten: met rode stengel en groene bladeren (B. alba) en die met rode stengel en rode bladeren (B. rubra).

Malabar spinazie, (rode) basella (Nederlands); Malabar spinach, Ceylon spinach, Vietnamese spinach, (red) vine spinach, Gambian spinach, Malabar nightshade, broad bologi, Indian spinach, Surinam spinach, phooi leaf, creeping spinach, climbing spinach (Engels); Malabar Spinat, Indischer Spinat (Duits); Baselle, brde de Malabar, pinard Indien, brde d'Angola (Frans); espinaca de Malabar, espinaca china (Spaans); basella bianca/rossa (Italiaans);

En, omdat het een zeer Aziatische groente is, gooien we er een aantal namen uit die regio tegenaan:

pui shak (Bengaals); saan choy, shan tsoi, luo kai, shu chieh, lo kwai (Chinees); tsuru murasa kai of tsuru murasaki (Japans); mong toi (Vietnamees); paag-prung (Thais); genjerot, jingga, gendola (Indonesisch); alugbattie (Filippijnen); mboga buterezi (Swahili);

Voor recepten met Malabar spinazie klikt u hier (spinazie) of hier (snijbiet).

Historie

Op het aantal Engelstalige namen afgaand, is duidelijk waar en hoe uitgebreid het Britse koloniale rijk was. (Zowel Malabar spinach als Ceylon spinach zijn veel voorkomende benamingen.)

De plant komt (vermoedelijk) van oorsprong uit de tropisch warme streken in zuidelijk Azi, vooral India, Sri Lanka (Ceylon) en Bangladesh. Van daaruit Maleisi, Vietnam, de Filippijnen, (Indonesi) en China. En van daar is de oversteek gemaakt naar Afrika, de Caraben en Zuid-Amerika.

Malabar Spinazie - klimaatkaart India klein cirkel.pngMalabar spinazie wordt in de 19e eeuw volop in India en dan m.n. de gebieden Assam (Noordoost India, rechts van Bangladesh) en zuidelijk Bengalen (links van Bangladesh), geteeld. In Bengalen heeft bijna elk dorp er wel een heg van. De paarse stengels van de klimplant worden gebruikt voor kleurstof voor kleding. De rode kleurstof van de bessen wordt gebruikt voor o.a. schmink (rouge), in de voedingsindustrie en als (stempel-)inkt.

[Noot MergenMetz: Dit wil dus niet zeggen dat het in die gebieden voor 1800 amper werd geteeld. Misschien ook wel heel veel, maar dit is de enige notitie die wij dien aangaand vonden.]

Malabar spinazie wordt (uiteraard) commercieel geteeld in de aangegeven landen en gebieden, maar ook in Mexico en zuidelijke VS.

Kamerplant

Malabar Spinazie - kamerplant.jpg

Malabar spinazie bereikte Europa voor het eerst in 1688 en werd in Engeland in 1691 gekweekt. Vermoedelijk niet in de moestuin. Vast staat dat het in Franse tuinen tussen 1824 en 1829 wl als een groente werd geteeld en in 1839 haalden de Fransen een betere variteit in China. Daar waar druivenstokken gedijen, gedijt ook Malabar spinazie.

Maar B. rubra is bij ons misschien beter bekend als kamerplant.

Culinair

http://www.worldcrops.org/images/content/malabar_spinach_at_Dorchester_farmers'_market_-_440_by_265.JPGHet jonge blad en de stengels worden gebruikt als spinazie. Dus en/of ook: soepen, rauw in salades, roerbakken. Maar niet te lang verhitten of koken, anders wordt het slijmerig. Dit geldt m.n. de stukjes stengel. Slijmerige groenten is voor "ons Westerlingen" niet gewoon.

De groene Malabar spinazie blijft bij verhitting mooi fris groen, de rode verliest veel van haar kleur en wordt daardoor minder aantrekkelijk. De stengels smaken licht bitter. De bladeren hebben een zeer milde tot geen smaak. Andere bronnen vinden het wat van basilicum hebben - maar de ene basilicum is de andere niet - of zelfs licht zuur.

Heilzaam

Ook al hebben we er geen echt wetenschappelijk onderzoeksrapport kunnen vinden dat aan de volgende claims ten grondslag ligt, het is wel zo dat planten en oude geneeswijzen vaak als uitgangspunt voor de farmaceutische industrie gelden. Dus, ter kennisgeving:

Jonge bladeren werken enigszins laxerend, helpen tegen maagpijn en constipatie na de bevalling.

Het rode vruchtensap wordt als oogdruppels gebruikt tegen conjunctivitis (bindvliesontsteking).

Fijngewreven blad wordt in Kenia op wonden gelegd. Het zou ook zwellingen verminderen en tegen acne werken.

In zijn algemeenheid wordt in Oost-Afrika blad aan het vee gegeven en dat verhoogt de melkproductie. Misschien ligt daar een relatie met de Nigeriaanse overtuiging dat het de vruchtbaarheid van vrouwen verbetert.

Bewaren

In de landen van oorsprong maakt men er bij het oogsten gelijk bossen van, om verwelking te remmen. Door het hoge vochtgehalte van bladeren en stengel, zijn ze een dag te bewaren bij 20 tot 30C. Langer bewaren kan in het groentevak van de koelkast. (Wij zouden ze daar in ruime plastic zak bewaren, om het vocht te bewaren.)

Voedingswaarde

Wij hebben geen waarden voor de rauwe groente kunnen vinden. Maar het is rijk aan vitamine A en C en bevat veel calcium en ijzer. Per 100 gram, gekookt:

calorin

er laag: 23 kcal

water

92,50 gr

voedingsvezel

2,1gr

mineralen

veel: calcium (124 mg), ijzer (1,48 mg), magnesium (48 mg), fosfor (36 mg), kalium (256 mg), natrium (55 mg), zink (0,30 mg) en nog wat koper, mangaan en seleen.

vitamine A

58 g RAE = retinol active equivalents

thiamine (B1)

106 g

riboflavine (B2)

129 g

niacine (B3)

787 g

pantotheenzuur (B5)

135 g

vitamine B6

86 g (of 0,086 mg)

folaten (totaal - B9)

114 g (waarvan nul foliumzuur)

ascorbinezuur (C)

5,9 mg

vitamine D

nul

vitamine E

(alfa-tocopherol)

nul

Vitamin K (phylloquinone)

nul

Teelt

http://www.worldcrops.org/images/content/Malibar_spinach_at_Umass_Farm_-_440_by_265.JPGIn onze gematigde streken is het een eenjarige, zeer snel groeiende klimplant met zachte stengel. In warme gebieden is het een meerjarige - tot een hoogte van 500 meter, maar overleeft ook in gematigde klimaat op 2600 meter [6]. De plant produceert stengels tot wel tien meter lengte. Naar mate de temperatuur lager is, groeit ze trager. Reken in De Lage Landen op een meter of twee. Een beetje zoals bonen.

Kleine tuinen en balkons

Daar Malabar spinazie vooral de hoogte verkiest, is ze uitermate geschikt voor kleine tuinen. Maar ook in een ruime pot op een balkon.

Zaaien

Kruidachtige stekken en wortelstekken nemen kan ook. Maar dat is bij ons niet zo zeer van toepassing.

Zaai midden april onder glas of in een kas, voorzaaien in potjes. Houd de grond vochtig, tot de zaadjes kiemen. Kiemt bij hogere temperaturen, rond de 20-250. Het harde zaad ofwel een nacht voorweken of aanschuren c.q. een beetje insnijden ("chippen"), opdat het vocht makkelijker indringt. Het zaad is niet allemaal even kiemkrachtig, dus zaai iets meer dan het aantal planten dat u denkt te willen hebben.

Uitplanten

Als er geen kans op vorst meer is. Dus na de IJsheiligen en dat is 11-15 mei.

Oogst

50-70 dagen na het uitplanten van de zaailingen. Indien ter plekke gezaaid, kan al na drie weken worden geoogst. Beter is de planten iets groeien (5-6 weken).

Knip iedere week, gedurende een maand of twee, de toppen met de jonge bladeren van 15-25 cm er uit.

(Het oogsten van de toppen stimuleert ook weer de groei van vertakkingen.)

Let op: houd twee drie bladeren aan de tak, opdat vertakkingen kunnen ontstaan.

De start is traag, maar zo ongeveer in juli, als het goed warm wordt, gaat Malabar spinazie 'als een speer'.

Tip: Zo Malabar spinazie al gaat bloeien, neem dan de bloemen weg, dan produceert ze meer en betere scheuten

Overwinteren: U kunt aan het einde van het seizoen de plant sterk terugsnoeien en opgraven of stekken nemen en die in huis overwinteren. Als kamerplant.

Plantafstand:

Bonen - tent.jpg

klimmen als bonen (tent) in een lange rij: 20-30 cm in de rij; 60 - 100 cm tussen de rijen.

Bonen - tipi.jpg

Als er in een tipi (dus vier of meer stokken die boven samenkomen) geklommen wordt, 40x40 cm.

Water: Rijkelijk en kan goed tegen hevige regenval. Je zou zeggen dat het ideaal voor Nederland is. Kan ook tegen een korte droge periode.

Bemesting

Malabar spinazie is niet kritisch, maar ze houdt wel van een compostrijke grond met veel stikstof. Dus in elk geval niet bij de bonen planten, wel op het bladgroentebed. Of apart. Houdt van een licht zure tot basische grond: pH 5,5 - 8 (1 is erg zuur, 7 is neutraal). En houdt erg van stikstof. (Dat zal niet verbazen, gezien de bovengrondse groeikracht.) Dus gooi uw koffieprut erbij.

Bodem & standplaats

Volle zon, optimaal 200 - 350 C. Op licht beschaduwde plaatsen produceert ze meer sappige bladeren.

Rassen

n.v.t.

Zaadteelt

Malabar Spinazie - oogst.jpg

Niet van toepassing, daar de plant hier niet in bloei komt. Het is een kortedagbloeier, dus als er meer dan pakweg dertien uur daglicht is, wordt niet gebloeid. 's Zomers is het hier warm, maar ook lang licht. Mocht het wel in bloei komen en zaad geven: lees dit.

Ziekten en belagers

In principe een vrij makkelijke en ongevoelige plant. Ook tegen insecten. Wel gevoelig voor wortelknobbelaaltjes. Een goede bemesting helpt daartegen. En natuurlijk het planten van Afrikaantjes - m.n. de lage soort. Die scheiden een geur af waar aaltjes een hekel aan hebben.

Literatuur: [1] Food Plants of the World; [2] Dreschflegel GbR Biologisches Saatgut; [3] Planten voor Dagelijks Gebruik; [4] Groente & Fruit Encyclopedie; [5] Wikipedia 02-2011; [6] PROTA (Plant Resources of Tropical Africa vegetables), editie Vegetables (redactie: Wageningen UR); [7] Handboek Ecologisch Tuinieren (Velt) [8] The Oxford Companion to Food

De degelijke, getrouwe naslagwerken die we altijd raadplegen, laten ons hier in de steek. Een streep erdoor!

Foto's: Malabar spinazie in een tipi van www.parkseed.com; Mong Toi en jonge plantjes van www.wordcrops.org; foto hierboven, bij Zaadteelt is gesnoeid van www.thekitchn.com


Webdesign: MergenMetz
© 2012 MergenMetz B.V.

Algemene Voorwaarden

top